مننژیت
مننژیت چیست؟

مننژیت به التهاب مننژ که در صورت آلوده شدن مایعات اطراف مننژ رخ دهد، گفته می شود و در واقع مننژ جزء سه غشایی است که مغز و نخاع را پوشانده است.

شایعترین علل آن عفونتهای ویروسی و باکتریایی است و دلایل دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشد:

 

 

مننژیت

 

علائم مننژیت چیست؟

علائم مننژیت ویروسی و باکتریایی در آغاز می تواند مشابه باشد اما با این حال علائم مننژیت باکتریایی معمولاً شدیدتر است که علائم نیز بسته به سن شما متفاوت است.

علائم مننژیت ویروسی

در نوزادان ممکن است باعث موارد زیر شود:

  • کاهش اشتها
  • تحریک پذیری
  • خواب آلودگی
  • بی حالی
  • تب

در بزرگسالان ممکن است علائم زیر را ایجاد کند:

  • سردرد
  • تب
  • گرفتگی گردن
  • تشنج
  • حساسیت به نور شدید
  • خواب آلودگی
  • بی حالی
  • تهوع و استفراغ
  • کاهش اشتها
علائم مننژیت باکتریایی

علائم به طور ناگهانی ایجاد می شود که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • وضعیت ذهنی تغییر یافته
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • حساسیت به نور
  • تحریک پذیری
  • سردرد
  • تب
  • لرز
  • گرفتگی گردن
  • ایجاد کبودی در پوست.
  • خواب آلودگی
  • بی حالی

در صورت بروز این علائم سریعاً به دنبال مراقبت پزشکی باشید زیرا مننژیت باکتریایی و ویروسی می تواند کشنده باشد.

علائم مننژیت قارچی

علائم شبیه انواع دیگر این عفونت است که ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • حساسیت به نور
  • تب
  • سردرد
  • گیجی یا گمراهی

 

مننژیت

 

بثورات مننژیت

یکی از نشانه های دیررس مننژیت باکتریایی در جریان خون شما وجود بثورات ضعیفی روی پوست شما است. باکتریهای ناشی از عفونت مننژیت در خون شما تولید می شوند و سلولهای اطراف مویرگها را هدف قرار می دهند که آسیب به این سلول ها منجر به آسیب مویرگی و نشت خفیف خون می شود که این حالت به صورت بثورات کم رنگ صورتی، قرمز یا بنفش نشان داده می شود و لکه ها ممکن است شبیه خرده چوب های ریز باشند و به راحتی کبودی اشتباه بگیرند و بدتر شدن و گسترش عفونت بثورات آشکارتر می شوند که لکه ها تاریک و بزرگتر می شوند.

افرادی که پوست تیره دارند ممکن است بثورات سخت تر دیده شود و نواحی روشن تر پوست مانند کف دست و داخل دهان ممکن است علائم بثورات را به راحتی نشان دهد همچنین هر بثورات ظاهری یکسان ندارد.

انواع مننژیت
1-مننژیت ویروسی

متداول ترین نوع مننژیت است و ویروسهای در گروه انترویروس باعث 85 درصد موارد می شوند که این موارد بیشتر در تابستان و پاییز دیده می شوند و شامل موارد زیر می شوند:

  • کوکساکی ویروس A
  • کوکساکی ویروس B

ویروسها در گروه انترویروس سالانه حدود 10 تا 15 میلیون عفونت ایجاد می کنند.

ویروس های دیگر می توانند مننژیت ایجاد کنند که شامل:

  • ویروس نیل غربی
  • آنفلوانزا
  • اوریون
  • اچآیوی
  • سرخک
  • ویروس های تبخال
  • کولتی ویروس باعث تب کنه کلرادو می شود.

معمولاً بدون درمان از بین می روند اما با این حال برخی نیاز به درمان دارند.

2-مننژیت باکتریایی

مسری است و در اثر عفونت باکتری های خاص ایجاد می شود و اگر درمان نشود کشنده است. بین 5 تا 40 درصد منبع معتبر کودکان و 20 تا 50 درصد بزرگسالان مبتلا به این بیماری می میرند.

متداول ترین انواع باکتری هایی که مننژیت باکتریایی ایجاد می کنند عبارتند از:

استرپتوکوک پنومونیه: که به طور معمول در دستگاه تنفسی، سینوس ها و حفره بینی یافت می شود و می تواند باعث مننژیت پنوموکوکی شود.
نایسریا مننژیتیدیس: که از طریق بزاق و سایر مایعات تنفسی منتشر می شود و باعث مننژیت مننگوکوکی می شود
آنفولانزای هموفیلوس: که می تواند نه تنها مننژیت بلکه عفونت خون، التهاب لوله تنفسی، سلولیت و آرتروز عفونی را ایجاد کند.
لیستریا مونوسیتوژنز :که باکتری های منتقله از طریق غذا هستند.
استافیلوکوکوس اورئوس: که به طور معمول در پوست و دستگاه تنفسی یافت می شود و باعث مننژیت استافیلوکوکی می شود

3-مننژیت قارچی

علت آن قارچی است که بدن شما را آلوده کرده و سپس از جریان خون به مغز یا نخاع منتقل می شود. افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند بیشتر به مننژیت قارچی مبتلا می شوند که این شامل افراد مبتلا به سرطان یا HIV است.

شایع ترین قارچ های مربوط به مننژیت قارچی عبارتند از:

  • کریپتوکوکوس: که از خاک آلوده به فضولات پرندگان استنشاق می شود.
  • بلاستومایسس: نوع دیگری از قارچ است که در خاک به ویژه در غرب میانه ایالات متحده یافت می شود.
  • هیستوپلاسما: که در محیط هایی به شدت آلوده به مدفوع خفاش و پرندگان وجود دارد به ویژه در ایالت های میانه غربی در نزدیکی رودهای اوهایو و می سی سی پی دیده می‎شود.
  • کوکسیدیوئیدها: که در خاک مناطق خاصی از جنوب غربی ایالات متحده و آمریکای جنوبی و مرکزی یافت می شود.
4-مننژیت انگلی

کمتر از مننژیت ویروسی یا باکتریایی است و علت آن انگلی هایی است که در خاک، مدفوع و برخی از حیوانات و مواد غذایی مانند حلزون ها، ماهی های خام، مرغ ها یا محصولات تولید شده وجود دارد.

یک نوع مننژیت انگلی از سایر موارد نادر است که به آن مننژیت ائوزینوفیلیک (EM) گفته می شود که سه انگل اصلی مسئول EM هستند و شامل:

  • آنژیوسترونژیلوس کانتونانسیس (Angiostrongylus cantonensis)
  • کرم گردو راکون (Baylisascaris procyonis)
  • گناتوستوما اسپینی ژروم (Gnathostoma spinigerum)

این نوع از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شود و در عوض این انگل ها یک حیوان را آلوده می کنند یا در غذایی که انسان می خورد مخفی می شوند پس اگر انگل یا تخمهای انگلی هنگام بلع عفونی باشند ممکن است عفونت رخ دهد.

یک نوع بسیار نادر، مننژیت آمیبیک که نوع تهدید کننده زندگی عفونت است و هنگامی که در دریاچه ها، رودخانه ها یا برکه های آلوده شنا می کنید یکی از چندین نوع آمبا از طریق بینی وارد بدن می شود که انگل می تواند بافت مغز را از بین ببرد، در نهایت ممکن است باعث توهم، تشنج و سایر علائم جدی شود و گونه ای که معمولاً شناخته می شود نگلیریا فاولری (Naegleria fowleri) است.

مننژیت غیر عفونی

به دلیل سایر شرایط پزشکی یا درمان ایجاد می شود که شامل:

  • لوپوس
  • آسیب به سر
  • جراحی مغز
  • سرطان
  • داروهای خاص

 

دلایل مننژیت چیست؟

هر نوع مننژیت علت کمی متفاوتی دارد اما در نهایت هر یک به یک شکل عمل می کنند: باکتری، قارچ، ویروس یا انگلی از طریق جریان خون پخش می شود تا زمانی که به مغز یا نخاع برسد و در آنجا در پوشش یا مایعات اطراف این اعضای حیاتی بدن قرار می گیرد و شروع به تبدیل شدن به یک عفونت پیشرفته می کند. مننژیت غیر عفونی نتیجه آسیب فیزیکی یا شرایط دیگر است که این شامل عفونت نیست.

مننژیت

آیا واکسنی برای مننژیت وجود دارد؟

بله، واکسنی برای چندین نوع مننژیت باکتریایی وجود دارد مثلا مننژیت مننژوکوکی ناشی از نایسریا مننژیت یکی از نسخه هایی است که واکسن برای آن در دسترس است. واکسن دوم، واکسن مننژیت بی که فقط افراد خاصی برای دریافت این واکسن توصیه می شوند.

عوارض جانبی این واکسن ها شامل درد، قرمزی و سوزش در محل تزریق است و برخی از افراد ممکن است یک یا دو روز پس از تزریق دچار تب کم درجه شوند و همچنین لرز، سردرد، درد مفصل و خستگی نیز ممکن است.

چه کسانی باید علیه مننژیت مننژوکوکی واکسینه شوند؟

این پنج گروه در معرض خطر هستند و باید واکسن بزنند:

  • دانشجویان تازه وارد دانشگاه که در خوابگاه زندگی می کنند و واکسینه نشده اند.
  • نوجوانانی که 11 تا 12 ساله هستند.
  • افرادی که به کشورهایی سفر می کنند که بیماری مننگوکوک در آنها شایع است.
  • کودکان 2 سال یا بالاتر که طحال ندارند یا سیستم ایمنی بدنشان به خطر افتاده است.
مننژیت چگونه درمان می شود؟

درمان شما با توجه به نوع تعیین می شود مثلا مننژیت باکتریایی نیاز به بستری فوری در بیمارستان دارد و تشخیص و درمان به موقع از آسیب مغزی و مرگ جلوگیری می کند که با آنتی بیوتیک های داخل وریدی درمان می شود و آنتی بیوتیک خاصی برای آن وجود ندارد پس بستگی به باکتریهای درگیر دارد.

مننژیت قارچی با عوامل ضد قارچی درمان می شود. مننژیت انگلی ممکن است فقط شامل درمان علائم یا تلاش برای درمان مستقیم عفونت باشد و بسته به علت این نوع بدون درمان آنتی بیوتیکی ممکن است بهتر شود و اگر بدتر شود ممکن است پزشک سعی کند خود عفونت را درمان کند. مننژیت ویروسی ممکن است به خودی خود برطرف شود اما برخی با داروهای ضد ویروسی وریدی درمان می شود.

مننژیت چقدر مسری است؟

چندین نوع مننژیت مسری نیستند مانند مننژیت قارچی، انگلی و غیر عفونی که مسری نیستند. مننژیت ویروسی مسری است و از طریق تماس مستقیم با مایعات بدن از جمله مخاط، مدفوع و بزاق پخش می شود که قطرات مایعات آلوده را می توان با عطسه و سرفه پخش و تقسیم کرد که برای برداشتن این عفونت نیازی به تماس مستقیم با فرد آلوده نیست.

مننژیت باکتریایی جدی ترین شکل که می تواند مسری باشد و از طریق تماس طولانی با یک فرد آلوده گسترش می یابد. مدارس، مراکز مهد کودک، پادگان های نظامی، بیمارستان ها و خوابگاه های کالج مکان های اصلی برای به اشتراک گذاشتن این عفونت هستند.

 

مننژیت

 

چگونه مننژیت تشخیص داده می شود؟

تشخیص با سابقه سلامتی و معاینه فیزیکی آغاز می شود و سن، اقامتگاه در خوابگاه و حضور در مراکز مراقبت روزانه می تواند سرنخ های مهمی باشد که در طول معاینه فیزیکی پزشک شما به دنبال موارد زیر است:

پزشک همچنین برای شما یک پنچری کمر (روش پزشکی رایج برای تشخیص و درمان بسیاری از بیماری های عصبی) را تجویز می کند که به شما این امکان را می دهد تا پزشک به دنبال افزایش فشار در سیستم عصبی مرکزی باشد. همچنین می تواند التهاب یا باکتری در مایع نخاعی پیدا کند که این آزمایش همچنین می تواند بهترین آنتی بیوتیک را برای درمان تعیین کند.

آزمایش های دیگری نیز ممکن است برای تشخیص انجام شود که شامل:

کشت خون باکتری های موجود در خون را شناسایی می کند.
شمارش کامل خون با دیفرانسیل یک شاخص کلی از سلامتی است که تعداد گلبولهای قرمز و سفید خون را بررسی می کند درواقع گلبول های سفید خون که با عفونت مبارزه می کنند در طول این بیماری افزایش می یابد.
اشعه ایکس قفسه سینه می تواند وجود ذات الریه، سل یا عفونت های قارچی را نشان دهد در واقع مننژیتی که پس از ذات الریه ایجاد شود.
سی تی اسکن سر ممکن است مشکلاتی مانند آبسه مغز یا سینوزیت را نشان دهد وباکتری هایی که می توانند از سینوس ها به مننژ منتقل شوند.

پزشک شما همچنین ممکن است یک آزمایش شیشه انجام دهد که برای این آزمایش پزشک لیوان خود را روی بثورات مننژیت می غلتاند، اگر بثورات تحت فشار از بین نرود احتمالاً بثورات مننژیت است و اگر محو شود لکه های غیرمعمول روی پوست ممکن است نتیجه یک بیماری دیگر باشد.

چگونه مننژیت پیشگیری می شود؟

حفظ یک سبک زندگی سالم به ویژه اگر در معرض خطر بیشتری هستید مهم است که این شامل:

  • استراحت کافی
  • سیگار نکشیدن
  • اجتناب از تماس با افراد بیمار

اگر با یک یا چند نفر که دارای عفونت مننژوکوکی باکتریایی هستند تماس نزدیک داشته باشید پزشک می تواند آنتی بیوتیک های پیشگیرانه به شما بدهد و این باعث کاهش احتمال ابتلا به این بیماری می شود.

واکسن ها همچنین می توانند از انواع خاصی از مننژیت محافظت کنند که شامل موارد زیر است:

رعایت بهداشت شخصی نیز می تواند به شما در جلوگیری از این بیماری کمک کند که برخی از انواع آن از طریق تماس نزدیک با مایع بدن فرد آلوده مانند بزاق و ترشحات بینی منتشر می شود. از به اشتراک گذاشتن نوشیدنی ها، ظروف و وسایل شخصی که ممکن است بزاق یا مایعات دیگر داشته باشند خودداری کنید.

عوارض ناشی از مننژیت چیست؟

این عوارض به طور معمول با این بیماری همراه است:

  • تشنج
  • از دست دادن شنوایی
  • از دست دادن بینایی
  • مشکلات حافظه
  • آرتروز
  • سردردهای میگرنی
  • ضربه مغزی
  • هیدروسفالی
  • آبسه اپیدورال یا تجمع مایعات بین مغز و جمجمه

عفونت مننژیت ممکن است باعث تولید باکتری در جریان خون شود، این باکتری ها تکثیر می شوند و برخی سموم را آزاد می کنند که می تواند باعث آسیب رگ های خونی و نشت خون به داخل پوست و اندام ها شود.

مننژیت و ذات الریه

مننژیت پنوموکوکی یک نوع نادر اما جدی و تهدید کننده زندگی از مننژیت باکتریایی است که حتی با درمان 20 درصد از افراد مبتلا به این نوع عفونت می میرند. حدود 40 درصد افراد باکتریهایی به نام استرپتوکوکوس نومونیا را در گلو و پشت بینی خود حمل می كنند که این باکتری ها مسئول بیماری های شایع مانند ذات الریه، عفونت های سینوسی و عفونت گوش هستند. هرچند وقت این باکتری ها می توانند از سد خونی مغزی عبور کرده و باعث التهاب و عفونت در مغز، نخاع یا مایعات شوند که بلافاصله آنها را احاطه می کند.

علائم این شکل جدی مننژیت شامل موارد زیر است:

خوشبختانه دو واکسن برای جلوگیری از مننژیت پنوموکوکی در دسترس است.

عوامل خطر مننژیت چیست؟

افراد مبتلا به نقص ایمنی: مانند افراد مبتلا به اچ آی وی (ایدز)، اختلالات خود ایمنی و افرادی که شیمی درمانی و پیوند اعضا یا مغز استخوان داشته اند بیشتر در معرض خطر هستند.
محیط: افرادی که در خوابگاه های دانشگاه، پادگان، مدارس شبانه روزی، مراکز مراقبت روزانه زندگی می کنند. خطر ابتلا به لیستریا در کارگران مزرعه و سایر افرادی که با حیوانات کار می کنند افزایش می یابد.
زنان باردار: بیشتر در معرض خطر ابتلا به لیستریوز هستند که یک عفونت ناشی از باکتری لیستریا است که عفونت می تواند به کودک متولد نشده منتقل شود.
سن: تمام سنین در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند اما با این حال گروه های سنی خاصی خطر بیشتری دارند. کودکان زیر 5 سال در معرض خطر ابتلا به مننژیت ویروسی و نوزادان بیشتر در معرض خطر مننژیت باکتریایی هستند.

 

منبع : https://www.mayoclinic.org

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *