سالک

سالک یک بیماری انگلی است که توسط انگل لیشمانیا ایجاد می شود و این انگل به طور معمول در مگس های شنی آلوده زندگی می کند که افراد توسط گزش مگس شنی آلوده به سالک به این بیماری مبتلا می‎شوند. این مگس های شنی که حامل انگل هستند به طور معمول در محیط های گرمسیری و نیمه گرمسیری و بیشتر در قاره‎های آسیا ، آفریقای شرقی و آمریکای جنوبی دیده می‎شود. مناطق مبتلا اغلب دور و ناپایدار هستند و منابع محدودی برای درمان این بیماری دارند و پزشکان بیماری سالک را یکی از خطرناکترین بیماریهای گرمسیری فراموش شده می دانند.

انواع سالک چیست؟

سالک به سه شکل پوستی، احشایی و مخاط پوستی ظاهر می شود و گونه های مختلف انگل لیشمانیا با هر فرم مرتبط است که کارشناسان معتقدند که حدود 20 گونه لیشمانیا وجود دارد که می توانند بیماری را به انسان منتقل کنند.

سالک پوستی

سالک پوستی باعث ایجاد زخم در پوست شما می شود که شایعترین شکل این بیماری است و درمان بسته به شخص ممکن است همیشه لازم نباشد اما می تواند سرعت را بهبود بخشد و از بروز عوارض جلوگیری کند.

بیماری سالک مخاطی

نوع نادر این بیماری، لیشمانیوز مخاط جلدی ناشی از فرم جلدی انگلی است و می تواند چندین ماه پس از بهبود زخم های پوستی رخ دهد با این نوع بیماری سالک انگل به بینی، گلو و دهان شما گسترش می یابد که این می تواند منجر به تخریب جزئی یا کامل غشاهای مخاطی در آن نواحی شود اگرچه سالک به طور معمول زیرمجموعه سالک پوستی قلمداد می شود اما جدی تر است و به خودی خود بهبود نمی یابد و همیشه نیاز به درمان دارد.

سالک احشایی

سالک احشایی گاهی اوقات به عنوان لیشمانیوز سیستمیک شناخته می شود، معمولاً دو تا هشت ماه پس از گاز گرفتن توسط مگس شن رخ می دهد و به اندام های داخلی مانند طحال و کبد شما آسیب می رساند و همچنین از طریق آسیب رساندن به اندام ها، مغز استخوان، سیستم ایمنی بدن شما را تحت تأثیر می گذارد که اگر این بیماری درمان نشود تقریباً همیشه کشنده است.

 

سالک

 

چه عواملی باعث بروز سالک می شوند؟

انگل در بدن مگس شنی ماده زندگی و تکثیر می یابد که این حشره در محیط های مرطوب در ماه های گرم و شب بیشتر فعال است و حیوانات اهلی مانند سگ ها می توانند به عنوان مخزن انگلی استفاده کنند و انتقال ممکن است از حیوان به مگس پرواز و سپس انسان انجام شود. انسان همچنین می تواند انگلی را از طریق انتقال خون یا سوزن مشترک به یکدیگر منتقل کند و در بعضی از نقاط جهان انتقال از انسان به مگس شنی و سپس به انسان دیگر نیز ممکن است رخ دهد.

چه کسانی در معرض خطر سالک هستند؟

این بیماری در همه جای دنیا به جز استرالیا و قطب جنوب دیده می شود و با این حال حدود 95 درصد سالک پوستی در مناطق زیر اتفاق می افتد:

  • قاره آمریکا
  • آسیای مرکزی
  • حوضه مدیترانه
  • خاورمیانه

در سال 2015 بیش از 90 درصد منبع معتبر موارد احشایی در:

  • برزیل
  • اتیوپی
  • هند
  • کنیا
  • سومالی
  • سودان جنوبی
  • سودان

اگر در مناطق گرمسیری یا نیمه گرمسیری این کشورها می کنید یا به آنها سفر می کنید در معرض خطر ابتلا به این بیماری بسیار بیشتر هستید پس عوامل محیطی و اقلیمی به شدت در شیوع این بیماری تأثیر می گذارد.

شرایط اقتصادی اجتماعی

طبق منبع معتبر سازمان بهداشت جهانی (WHO) فقر یک عامل تعیین کننده برای این بیماری است و علاوه بر این سالک غالباً در مناطقی اتفاق می افتد که شرایط زیر در آن شایع است:

  • سو تغذیه
  • قحطی
  • کمبود منابع مالی
  • مهاجرت گسترده مردم ناشی از شهرنشینی، شرایط اضطراری، جنگ، تغییرات محیطی و تغییرات آب و هوایی
سایر عفونت ها

افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری هستند. HIV می تواند در انتقال این بیماری تأثیر بگذارد و خطر ابتلا به سالک احشایی را افزایش دهد. افراد آلوده به HIV نیز اغلب به سالک مبتلا می شوند که در مناطقی از اتیوپی تخمین زده می شود که 35 درصد منبع معتمد مبتلایان به سالک نیز HIV داشته باشد.

 

سالک

 

علائم سالک چیست؟

افراد متلا می توانند حامل برخی از گونه های لیشمانیا را برای مدت طولانی بدون علائم باشند.

علائم سالک پوستی: علامت اصلی این بیماری زخم های بدون درد در پوست است و ممکن است چند هفته پس از گزش ظاهر شود که  با این حال گاهی اوقات علائم برای ماهها یا سالها ظاهر نمی شوند.
علائم سالک مخاطی: در افراد مبتلا به فرم مخاطی جلدی بیماری  علائم معمولاً یک تا پنج سال پس از ضایعات پوستی ظاهر می شوند و اینها در درجه اول زخمها در دهان و بینی یا لبهایشان دیده می‎شود.

علائم دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • آبریزش بینی یا گرفتگی بینی
  • خون دماغ شدن
  • تنفس دشوار

علائم سالک احشایی: بیشتر موارد دو تا شش ماه پس از وقوع عفونت علائم آشکار است که علائم و نشانه های رایج آن عبارتند از:

  • کاهش وزن
  • ضعف
  • تب که هفته ها یا ماه ها ادامه دارد.
  • بزرگ شدن طحال
  • بزرگ شدن کبد
  • کاهش تولید سلولهای خونی
  • خون ریزی
  • سایر عفونت ها
  • تورم غدد لنفاوی
سالک چگونه تشخیص داده می شود؟

اگر در مکانی که در آن سالک شایع است زندگی می کنید یا از آن بازدید کرده اید مهم است که به پزشک خود اطلاع دهید به این ترتیب پزشک می داند شما را از نظر وجود انگل آزمایش می کند که اگر مبتلا به سالک هستید و پزشک از آزمایشات دیگری برای تعیین علت وجود کدام نوع از لیشمانیا استفاده می کند.

تشخیص سالک پوستی

پزشک شما ممکن است با تراشیدن یکی از زخم ها مقدار کمی پوست را برای بیوپسی ببرد که آنها اغلب بدنبال DNA یا ماده ژنتیکی انگل می گردند و می توانند از روشهای مختلفی برای شناسایی گونه های انگلی که باعث عفونت می شوند استفاده کنند.

تشخیص سالک احشایی

بسیاری از اوقات ، مردم نیش ناشی از مگس شنی را به خاطر نمی آورند که این می تواند تشخیص را سخت کند. سابقه زندگی یا مسافرت به منطقه ای از بیماری سالک مفید است اگر به پزشک شما اطلاع دهید که پزشک ابتدا معاینه بدنی را برای بزرگ شدن طحال یا کبد انجام دهد و سپس ممکن است نمونه برداری از مغز استخوان را انجام دهند و یا برای بررسی از یک نمونه خون استفاده کنند. انواع آزمایشات تخصصی به تشخیص کمک می کند همچنین لکه های شیمیایی خاص مغز استخوان می تواند به شناسایی سلولهای ایمنی آلوده به انگلی کمک کند.

درمان های سالک چیست؟

داروهای ضد انگلی مانند آمفوتریسین B (Ambisome) این بیماری را درمان می کنند یا پزشک شما ممکن است درمان های دیگری را براساس نوع سالک شما توصیه کند.

سالک پوستی

زخمهای پوستی اغلب بدون درمان بهبود می یابند با این حال درمان می تواند باعث تاثیر در سرعت بهبودی، کاهش زخم و کاهش خطر ابتلا به بیماری بعدی شود و هر نوع زخم پوستی که باعث تغییر شکل بدن شود ممکن است به جراحی پلاستیک نیاز داشته باشد.

بیماری سالک مخاطی

این ضایعات به طور طبیعی بهبود نمی یابند و آنها همیشه نیاز به درمان دارند که لیپوزومی آمفوتریسین B و پارومومایسین می توانند بیماری سالک مخاط جلدی را درمان کنند.

سالک احشایی

همیشه نیاز به درمان دارد و داروهایی که معمولاً مورد استفاده قرار می گیرند شامل استیبوگلوبونات سدیم (پنتوستام) ، آمفوتریسین B ، پارومومایسین و میلتفوزین (Impavido) است.

عوارض احتمالی سالک چیست؟

عوارض لیشمانیوز جلدی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • خون ریزی
  • سایر عفونت ها به دلیل ضعف سیستم ایمنی بدن که می تواند زندگی را تهدید کند
  • تغییر شکل

سالک احشایی به دلیل تأثیراتی که بر روی اندام های داخلی و سیستم ایمنی بدن شما ایجاد می کند اغلب کشنده است پس اگر به HIV یا ایدز مبتلا هستید بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستید

چگونه می توان از سالک جلوگیری کرد؟

هیچ واکسن یا داروی پیشگیری وجود ندارد و تنها راه پیشگیری از بیماری سالک جلوگیری از گاز گرفتن مگس شن است.

برای جلوگیری از گاز گرفته شدن توسط مگس شنی این مراحل را دنبال کنید:

  • لباسی بپوشید که تا حد ممکن پوست را بپوشاند.
  • از مواد دافع حشرات حاوی DEET برای خود استفاده کنید.
  • محل های خواب با استفاده از حشره کش اسپری کنید.
  • در طبقات بالاتر یک ساختمان بخوابید.
  • بین غروب تا طلوع از رفتن به فضای باز خودداری کنید.
  • استفاده از پنکه ممکن است پرواز را برای حشرات دشوارتر کند.
  • از پشه بند استفاده کنید و در صورت امکان تور را با حشره کش حاوی پیرتروئید اسپری کنید.

 

 

منبع : www.healthline.com

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *